- A.C.
- Jul 9, 2021
- 3 min read
Εχω υπάρξει σιωπηλός ακροατής σε συζητήσεις κατά τις οποίες κάποιος αφηγείται το περιστατικό -πρόσφατο ή μη- που του άλλαξε τη ζωή: ένας θάνατος, μια απώλεια, ένας χωρισμός, μια σοβαρή ασθένεια. Αλλωστε και η χρόνια ασθένεια είναι ένας μικρός θάνατος: πεθαίνει η ζωή που είχες μέχρι τώρα, αυτή είναι η αλήθεια.
Η χρόνια ασθένεια είναι ένας μικρός θάνατος
Αυτό που συχνά με θλίβει είναι τα τετριμμένα σχόλια των συνομιλητών:
“Μη στενοχωριέσαι. Ολα γίνονται για κάποιον λόγο.” Θέλω να είστε βέβαιοι ότι όλα ΔΕΝ γίνονται για κάποιον λόγο. Όλα απλώς ΓΙΝΟΝΤΑΙ. Σκέτο.
Αυτή η κοινοτυπία γεννήθηκε από τον πολιτισμό μας, έναν πολιτισμό που βιάζεται να δικαιολογήσει, να τακτοποιήσει, να επαναφέρει στην τάξη και να αποκοιμήσει την οιανδήποτε ανωμαλία στην ευθεία γραμμή της ρουτίνας.
Δεν σκόπευες να γίνεις ήρωας.
“Ολα γίνονται για κάποιον λόγο. Μη στενοχωριέσαι.” Δεν υπάρχει πιο παράλογη διαπίστωση και δεν υπάρχει χειρότερη συμβουλή. Θεωρώ επικίνδυνο να αποκοιμίσεις τον πόνο του άλλου λέγοντάς του αυθαίρετα πως όλα γίνονται για κάποιον λόγο. Πως η δυστυχία που τον βρήκε θα τον κάνει ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΟ ή ότι η δυστυχία αυτή τον επέλεξε, επειδή είναι Ο ΔΥΝΑΤΟΤΕΡΟΣ και επειδή ΜΟΝΟΝ αυτός μπορούσε να την αντέξει. Ανοησίες. Κανείς δεν γεννήθηκε για να υποφέρει. Κανείς δεν βιώνει μια δυστυχία για να ηρωοποιηθεί, για να σταθεί στο βάθρο του ολυμπιονίκη: “κοιτάξτε με, αρρώστησα, αλλά δεν γκρινιάζω, είμαι όρθιος, χειροκροτήστε”.
Το δικαίωμα στο πένθος.
Και υπάρχει συνέχεια. Μετά από το αυθαίρετο “όλα γίνονται για κάποιον λόγο” έρχεται το “μη στενοχωριέσαι”: αυτή η ανόητη -θά' λεγα- ηλίθια και ανεύθυνη συμβουλή που μπορεί κάποιος να δώσει στον ψυχικά τραυματισμένο. Ο “τραυματίας” έχει ΔΙΚΑΙΩΜΑ στη θλίψη, έχει ΑΝΑΓΚΗ το πένθος. Το σοκ της ξαφνικής αλλαγής, το σοκ μιας ασθένειας επιβάλλει το πένθος. Το πένθος, η θλίψη, η στενοχώρια είναι θεραπευτικά ή -για την ακρίβεια- είναι ένα στάδιο στην διαδικασία της αυτοθεραπείας. Κοινοτυπίες όπως “μη στενοχωριέσαι”, “μην έχεις άγχος”, “όλα γίνονται για κάποιον λόγο” είναι εύκολες αυτοματοποιημένες απαντήσεις που εκστομίζει ο συνομιλητής, νομίζοντας ότι ενθαρρύνει και παρηγορεί. Απαντήσεις που έχουν ενσωματωθεί στις εργοστασιακές ρυθμίσεις του σύγχρονου ανθρώπου. Όμως, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΤΣΙ.
Στην εποχή μας, το πένθος και η θλίψη έχουν εξοστρακιστεί ως απαγορευμένες έννοιες. Η ανοησία της επιβεβλημένης θετικής σκέψης έχει κατακλύσει διαφημίσεις, μότο, βιβλία αυτοβοήθειας, το μυαλό της μάνας μας και το μυαλό του/της συντρόφου μας. Επιτέλους δικαιούμαστε να πενθήσουμε τη βίαιη αλλαγή στη ζωή μας. Δεν δικαιούμαστε να την ΕΝΤΑΞΟΥΜΕ μόνιμα στη ρουτίνα μας. Σαφώς. Όμως έχουμε κάθε δικαίωμα να βιώσουμε το πένθος.
Δεν έρχεται ανάκαμψη χωρίς πένθος. Είναι μια πολύτιμη διαδικασία κατά την οποία η εσωστρέφεια καλμάρει τις πληγές και επαναπρογραμματίζει τον εαυτό για τις νέες συνθήκες.
Δώστε χρόνο στο τραύμα σας. Δώστε άδεια στον εαυτό σας. Πονέστε, πενθήστε. Είναι υγιές. Είναι απαραίτητο.
Οσο για τους συνομιλητές που σάς βομβαρδίζουν με κοινοτυπίες, έχετε κάθε λόγο να μην τούς ξαναμιλήσετε για τα τραύματά σας, ας μην τους ξαναμιλήσετε γενικώς. Αυτό που έχετε ανάγκη είναι έναν καλό ακροατή. ΑΚΡΟΑΤΗ. Όχι σύμβουλο. Ο καλός ακροατής θα σιωπήσει, θα είναι εκεί και θα σας αφουγκραστεί.
Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στο “Είμαι εδώ ΓΙΑ εσένα” και το “Είμαι εδώ ΜΕ εσένα”.
Δεν ξέρω αν το τραύμα θα μας κάνει καλύτερους ανθρώπους.
Σίγουρα δεν τραυματιστήκαμε ΓΙΑ ΝΑ γίνουμε “καλύτεροι άνθρωποι”.
Διαβάζουμε βιβλία και γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι. Αγαπάμε και γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι. Δεν βλάπτουμε και γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι.
Και εν πάση περιπτώσει γιατί να πρέπει να αιτιολογήσουμε τελικά το γιατί μάς συνέβη ό,τι μας συνέβη;
Απλώς συνέβη!
Σε οποιαδήποτε στιγμή της ζωής μας προσπαθούμε να γίνουμε η καλύτερη εκδοχή μας.
Δεν είναι σπριντ. Είναι μαραθώνιος.
Εχει τις λακκούβες του. Θα πονέσουμε. Θα κόψουμε ταχύτητα. Θα γονατίσουμε. Θα τρίψουμε τον αστράγαλό μας επειδή στραβοπατήσαμε.
Πονέστε. Ψηλαφήστε τον πόνο. Εντοπίστε τον πόνο. Εννοήστε τον πόνο.
Βρίστε αν θέλετε. Βγάλτε το από μέσα σας.
Κάποια στιγμή θα σηκωθείτε. Θα ξανατρέξετε. Ίσως επιλέξετε άλλη διαδρομή στον χάρτη. Ίσως κάνετε συχνά διαλείμματα. Ίσως κόψετε ταχύτητα και αυτό σας δώσει τη δυνατότητα να απολαύσετε το τοπίο που ξανοίγεται μπροστά σας, ίσως ίσως ίσως...
Πάντως αργά ή γρήγορα, επειδή είστε μέρος της ζωής, θα ξαναζήσετε.
Δώστε χρόνο στο τραύμα.
Δώστε χρόνο στο σώμα και στην ψυχή να συμφιλιωθεί με το τραύμα.
Δώστε χώρο στο πένθος.
Χωρίς μοντάζ. Χωρίς φίλτρα.
Γνωρίστε τον εαυτό. Θα σηκωθεί. Ζήστε την ταινία. Αλλά ζήστε τις σκηνές με τη σειρά τους. Και χωρίς μοντάζ.
Ξέρετε κάτι; Δεν είναι καν ταινία. Είναι ντοκιμαντέρ. Ζήστε το.
της Χρυσάνθης Μιχαλοπούλου
